مقدمه: راهنمای شما برای واسطههای دیجیتال
هدف این راهنما روشن کردن تفاوت بین پراکسیهای مستقیم و معکوس با استفاده از تشبیههای ساده و قابل درک است. برای شروع، تصور کنید میخواهید در یک رستوران محبوب شام بخورید، اما ترجیح میدهید خودتان مستقیماً با کارکنان صحبت نکنید. در عوض، یک دستیار شخصی دارید که از طرف شما میز را رزرو میکند. در این سناریو، دستیار شما یک پراکسی مستقیم است. حالا وقتی به رستوران میرسید، به جای سرگردانی برای پیدا کردن میز، به مسئول پذیرش مراجعه میکنید. او شما را به میز مناسب راهنمایی میکند. در اینجا، مسئول پذیرش یک پراکسی معکوس است.
در این سند، به بررسی دقیق هر یک از این پراکسیها میپردازیم، میبینیم که هر کدام از چه کسی محافظت میکنند و چه ابرقدرتهای مشترکی دارند.
——————————————————————————–
۱. پراکسی مستقیم: دستیار شخصی مشتری
مفهوم اصلی و تشبیه
پراکسی مستقیم مانند همان «دستیار شخصی است که از طرف شما رزرو انجام میدهد». در این رابطه، پراکسی از طرف مشتری (client) عمل میکند و هویت او را از اینترنت پنهان نگه میدارد. این پراکسی بین شبکه داخلی شما و اینترنت عمومی قرار میگیرد و به عنوان یک واسطه عمل میکند.
هدف اصلی
هدف اصلی یک پراکسی مستقیم این است که به عنوان سپری بین یک شبکه خصوصی (مانند شبکه داخلی یک شرکت) و اینترنت عمومی عمل کند و از مشتریان درون آن شبکه محافظت نماید.
یک پراکسی مستقیم چه کارهایی برای مشتری انجام میدهد؟
- فیلترینگ و امنیت: این پراکسی میتواند دسترسی به وبسایتهای مخرب یا لیست سیاه را مسدود کند و به عنوان یک نگهبان برای تمام ترافیک خروجی عمل نماید. اگر کارمندی روی یک لینک مخرب کلیک کند، پراکسی پاسخ حاوی ویروس را قبل از رسیدن به کامپیوتر او مسدود میکند.
- کش کردن محتوا (Caching): پراکسی یک نسخه محلی از محتوای پربازدید را ذخیره میکند تا در مصرف پهنای باند صرفهجویی کرده و سرعت را افزایش دهد. برای مثال، اگر یکی از مهندسان شرکت شما یک ویدیوی آموزشی آموزنده درباره پراکسیها را تماشا کند، پراکسی آن ویدیو را از یوتیوب دریافت و به صورت محلی ذخیره (کش) میکند. حالا وقتی ۱۰ مهندس دیگر تصمیم میگیرند همان ویدیو را ببینند، پراکسی به جای دریافت مجدد آن از اینترنت، به سرعت نسخه کششده را به آنها تحویل میدهد.
- ثبت فعالیتها (Logging): این پراکسی میتواند فعالیت کاربران را ثبت کند، که برای نظارت و اهداف امنیتی در یک سازمان بسیار مفید است.
اکنون که فهمیدیم یک پراکسی چگونه از مشتری درخواستکننده محافظت میکند، بیایید به طرف دیگر این تراکنش نگاهی بیندازیم و ببینیم یک پراکسی چگونه میتواند از سرور دریافتکننده درخواست محافظت کند.
——————————————————————————–
۲. پراکسی معکوس: مسئول پذیرش سرور
مفهوم اصلی و تشبیه
پراکسی معکوس دقیقاً مانند «مسئول پذیرش رستوران» عمل میکند. این پراکسی در مقابل سرورها قرار میگیرد و تمام درخواستهای ورودی را مدیریت میکند، درست همانطور که یک مسئول پذیرش، مهمانان را مدیریت میکند. مشتریان هرگز مستقیماً با سرورهای اصلی صحبت نمیکنند؛ آنها فقط با پراکسی معکوس در ارتباط هستند.
هدف اصلی
هدف اصلی یک پراکسی معکوس این است که به عنوان سپری برای گروهی از سرورهای وب عمل کند، از آنها در برابر قرار گرفتن مستقیم در معرض اینترنت محافظت نماید و درخواستهای ورودی مشتریان را به طور کارآمد مدیریت کند.
یک پراکسی معکوس چه کارهایی برای سرورها انجام میدهد؟
- توزیع بار (Load Balancing): این یکی از کلیدیترین وظایف پراکسی معکوس است. درست مانند مسئول پذیرشی که مهمانان را به طور مساوی بین سالنهای غذاخوری و میزهای مختلف توزیع میکند، پراکسی معکوس نیز درخواستهای ورودی را بین چندین سرور توزیع میکند تا از فشار بیش از حد بر روی یک سرور جلوگیری شود.
- امنیت پیشرفته: پراکسی معکوس به عنوان یک نقطه ورود واحد و مستحکم عمل میکند. وقتی شما صدها سرور دارید که به دادههای حساس دسترسی دارند، قرار دادن مستقیم همه آنها در معرض اینترنت بسیار خطرناک است. در عوض، شما آنها را در یک شبکه داخلی محافظت میکنید و تنها یک یا چند پراکسی را به عنوان نقطه ورود قرار میدهید و تمام تدابیر امنیتی مانند رمزنگاری SSL و اسکن تهدیدات را در همین نقطه متمرکز مدیریت میکنید.
- کش کردن و عملکرد: مشابه پراکسی مستقیم، این پراکسی نیز میتواند محتوا را کش کند تا سرعت پاسخ به مشتریان افزایش یابد و بار روی سرورهای اصلی کاهش پیدا کند.
- مسیریابی هوشمند: این پراکسی میتواند مسیریابی بسیار هوشمند و دقیقی را بر اساس اطلاعاتی مانند کوکیها، هدرها یا دادههای جلسه (session) انجام دهد. برای مثال، میتواند طوری پیکربندی شود که تمام درخواستهای یک کاربر خاص را به طور مداوم به همان سرور ارسال کند. این کار مانند این است که مسئول پذیرش رستوران، مهمانان دائمی را بشناسد و آنها را به میز مورد علاقهشان راهنمایی کند یا به مهمانان گیاهخوار منوی متفاوتی ارائه دهد.
اگرچه این دو پراکسی شبیه به نظر میرسند، اما مأموریت اصلی آنها اساساً متفاوت است. بیایید آنها را در کنار هم قرار دهیم تا این تفاوت را به وضوح ببینیم.
——————————————————————————–
۳. در یک نگاه: پراکسی مستقیم در مقابل پراکسی معکوس
| ویژگی | پراکسی مستقیم (برای مشتری) | پراکسی معکوس (برای سرور) |
| به چه کسی خدمت میکند؟ | به مشتری که درخواست را ارسال میکند. | به سرور(های) وب که درخواست را دریافت میکنند. |
| از چه کسی محافظت میکند؟ | از هویت مشتری و شبکه داخلی او. | از هویت و امنیت سرورهای پشتیبان (back-end). |
| کاربرد اصلی | کنترل و نظارت بر ترافیک خروجی از یک شبکه خصوصی. | مدیریت و ایمنسازی ترافیک ورودی به یک برنامه وب. |
| تشبیه | یک دستیار شخصی برای مشتری. | یک مسئول پذیرش برای سرورها. |
با وجود این تفاوتهای اساسی در هدف، هر دو نوع پراکسی مجموعهای از ابرقدرتهای مشترک دارند.
——————————————————————————–
۴. ابرقدرتهای مشترک
هر دو نوع پراکسی، با وجود تفاوت در جایگاهشان، عملکردهای بنیادی مشترکی دارند. این ویژگیهای مشترک عبارتند از:
- امنیت: هر دو به عنوان یک سپر عمل میکنند، اگرچه از موجودیتهای متفاوتی محافظت میکنند. آنها میتوانند ترافیک را بازرسی کرده و محتوای مخرب را مسدود کنند.
- کش کردن (Caching): هر دو میتوانند نسخههایی از محتوا را ذخیره کنند تا تأخیر (latency) را کاهش داده و در مصرف پهنای باند صرفهجویی کنند. این کار عملکرد را چه برای مشتریان (در پراکسی مستقیم) و چه برای سرورها (در پراکسی معکوس) بهبود میبخشد.
- ثبت وقایع (Logging): هر دو میتوانند ترافیک را ثبت کنند، که برای نظارت، عیبیابی و تحلیلهای امنیتی بسیار ارزشمند است.
——————————————————————————–
۵. نتیجهگیری: ساخت یک مدل ذهنی واضح
تمام این مقایسه را میتوان در یک نکته کلیدی و به یاد ماندنی خلاصه کرد:
سادهترین راه برای به خاطر سپردن تفاوت این است: یک پراکسی مستقیم از طرف درخواستکننده (مشتری) عمل میکند، در حالی که یک پراکسی معکوس از طرف ارائهدهنده (سرور) عمل میکند.
با درک این تمایز اصلی، شما اکنون یک مدل ذهنی روشن از نقش این دو واسطه مهم در معماری اینترنت دارید.
