۶ حقیقت شگفت‌انگیز درباره پلاگین‌ها و اکستنشن‌ها که امنیت شما را زیر و رو می‌کند

بیشتر ما برای شخصی‌سازی تجربه‌ی دیجیتال خود، از پلاگین‌ها و اکستنشن‌ها استفاده می‌کنیم؛ از وب‌سایت‌های وردپرسی گرفته تا مرورگرهای وب. این ابزارهای کوچک به ما قدرت می‌دهند تا قابلیت‌های جدیدی اضافه کنیم و همه چیز را مطابق میل خود تغییر دهیم. اما آیا تا به حال به ریسک‌های پنهان و حقایق شگفت‌انگیزی که پشت این ابزارهای به ظاهر ساده وجود دارد، فکر کرده‌اید؟

این مقاله قصد دارد شش حقیقت تأثیرگذار و برخلاف تصور عمومی را که از تحلیل‌های کارشناسان استخراج شده، برای شما فاش کند. این حقایق نگاه شما را برای همیشه به پلاگین‌ها تغییر خواهد داد.

۱. پلاگین، اکستنشن، یا افزونه؟ این‌ها فقط کلمات مترادف نیستند

اگرچه این اصطلاحات اغلب به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما معانی فنی متمایزی دارند که درک آن‌ها برای فهمیدن مسائل امنیتی ضروری است.

• پلاگین (Plugin): در گذشته، این واژه به نرم‌افزارهای شخص ثالثی اطلاق می‌شد که کدهای بومی (Native) را اجرا می‌کردند و در یک صفحه وب برای مدیریت محتوای خاص (مانند Adobe Flash یا Java Applets) تعبیه می‌شدند. این پلاگین‌ها منبع بسیاری از مشکلات امنیتی بودند و اکنون توسط مرورگرهای مدرن تقریباً منسوخ شده‌اند.

• اکستنشن (Extension): قطعه نرم‌افزاری است که خود مرورگر را تغییر می‌دهد، ویژگی‌هایی به آن اضافه می‌کند یا رفتار آن را عوض می‌کند. این رایج‌ترین اصطلاح برای ابزارهایی است که در مرورگرهای مدرن مانند کروم و فایرفاکس استفاده می‌شود.

• افزونه (Add-on): یک اصطلاح کلی و جامع است که می‌تواند به پلاگین‌ها، اکستنشن‌ها و حتی پوسته‌ها (Themes) اشاره داشته باشد. برای مثال، موزیلا تعریف می‌کند: «افزونه نامی کلی برای اکستنشن‌ها، پوسته‌ها و پلاگین‌هاست.»

دانستن این تفاوت‌ها اهمیت دارد، زیرا تاریخچه ناامن پلاگین‌های قدیمی توضیح می‌دهد که چرا مرورگرها روز به روز در مورد امنیت سخت‌گیرتر می‌شوند. این تاریخچه پر از مشکل پلاگین‌های قدیمی، دقیقاً همان دلیلی است که شرکت‌هایی مانند گوگل را به سمت معماری محدودتر و امن‌تری برای اکستنشن‌ها سوق داد، تغییری که پیامدهای شگفت‌انگیزی برای همه ما دارد.

۲. بزرگترین حفره امنیتی شما یک پلاگین قدیمی است، نه یک هکر

یک حقیقت برخلاف تصور عمومی این است که غفلت و بی‌توجهی، تهدیدی بزرگتر از حملات فعال هکرهاست. نرم‌افزارهای قدیمی و به‌روزنشده (شامل هسته وردپرس، پلاگین‌ها، پوسته‌ها و اکستنشن‌های مرورگر) یک تهدید امنیتی عظیم محسوب می‌شوند. این کار مانند این است که یک پنجره خانه را برای سال‌ها باز بگذارید؛ هرچه زمان بیشتری بگذرد، احتمال اینکه کسی متوجه آن شود و از آن سوءاستفاده کند، بیشتر می‌شود.

اما یک واقعیت شگفت‌انگیزتر وجود دارد: حتی پلاگین‌های غیرفعال نیز می‌توانند یک خطر امنیتی باشند.

“اگر از آن استفاده نمی‌کنید—حذفش کنید.”

صرفاً غیرفعال کردن یک پلاگین، کدهای آن را از روی سرور شما حذف نمی‌کند و آن کدها همچنان می‌توانند مورد سوءاستفاده قرار گیرند. امن‌ترین اقدام برای پلاگین‌ها و اکستنشن‌های بلااستفاده، حذف کامل آن‌هاست.

۳. نام کاربری “Admin” مانند یک دعوتنامه برای هکرهاست

یکی از رایج‌ترین و حیاتی‌ترین اشتباهات امنیتی که کاربران وردپرس مرتکب می‌شوند، استفاده از نام کاربری پیش‌فرض “admin” است. هکرها از روشی به نام «حمله جستجوی فراگیر» (Brute Force Attack) استفاده می‌کنند که در آن ترکیبات زیادی از نام‌های کاربری و رمزهای عبور را امتحان می‌کنند تا وارد سایت شوند.

وقتی شما از نام کاربری “admin” استفاده می‌کنید، کار هکر را ۵۰٪ آسان‌تر کرده‌اید، زیرا آن‌ها دیگر فقط باید رمز عبور را حدس بزنند. تغییر این نام کاربری یکی از تأثیرگذارترین بهبودهای امنیتی است که کمترین تلاش را نیاز دارد؛ یک راه‌حل پنج دقیقه‌ای که فوراً میلیون‌ها حمله خودکار ربات‌ها را بی‌اثر می‌کند.

برای رفع این مشکل، باید یک کاربر جدید با دسترسی مدیر (Administrator) و یک نام کاربری غیرقابل حدس ایجاد کنید، سپس حساب کاربری “admin” قدیمی را حذف نمایید. همانطور که کاربران باید مسئولیت انتخاب‌های ساده ولی حیاتی خود را بر عهده بگیرند، توسعه‌دهندگان مرورگر نیز با محدود کردن قدرت اکستنشن‌ها، در حال برداشتن قدم‌های بزرگی برای محافظت از ما هستند.

۴. مرورگرها عمداً قدرت اکستنشن‌ها را برای محافظت از شما محدود می‌کنند

یک تغییر بزرگ و یک بازنگری اساسی در قوانین بازی برای اکستنشن‌های مرورگر در حال وقوع است که نمونه بارز آن، Manifest V3 گوگل کروم است. هدف اصلی Manifest V3 افزایش امنیت، حریم خصوصی و عملکرد برای کاربران است.

مهم‌ترین تغییر در این معماری، جایگزینی API قدرتمند webRequest با API محدودتر declarativeNetRequest است. webRequest به اکستنشن‌ها توانایی مشاهده، مسدودسازی و تغییر ترافیک وب در لحظه را می‌داد. این تغییر جدید، این قدرت را محدود می‌کند. در اصل، گوگل آگاهانه تصمیم گرفته است تا حدی از انعطاف‌پذیری ابزارهای کاربران حرفه‌ای (مانند مسدودکننده‌های تبلیغات پیشرفته) بکاهد تا از اکثریت کاربران در برابر بدافزارها محافظت کند. این یک تصمیم امنیتی بحث‌برانگیز اما عمدی است.

بر اساس یک مقاله تحقیقاتی دانشگاهی، این تغییر به V3 منجر به منسوخ شدن یا حذف ۸۷.۸٪ از APIهایی می‌شود که قبلاً با رفتارهای مخرب مرتبط بوده‌اند.

۵. حتی با محافظت‌های جدید، بدافزارها راه خود را پیدا می‌کنند

اگرچه Manifest V3 یک پیشرفت امنیتی بزرگ است، اما یک راه‌حل بی‌نقص نیست. این نکته مهم، پیچیدگی دنیای امنیت سایبری را نشان می‌دهد.

محققان در همان مقاله دریافتند که ۵۶٪ از اکستنشن‌های مخربی که مطالعه کرده‌اند، می‌توانند با موفقیت خود را با چارچوب جدید و سخت‌گیرانه‌تر V3 تطبیق دهند و همچنان کار کنند. آن‌ها این کار را با استفاده از قابلیتی به نام web_accessible_resources انجام می‌دهند که هنوز هم می‌تواند به کدهای شخص ثالث اجازه تزریق شدن بدهد.

این واقعیت نشان می‌دهد که امنیت سایبری یک بازی موش و گربه دائمی است و حتی بهبودهای بزرگ معماری نیز می‌تواند توسط مهاجمان مصمم دور زده شود.

۶. ترفندهای ساده فایل که مهاجمان را متوقف می‌کند

علاوه بر نکات اولیه، چند ترفند در سطح حرفه‌ای برای کاربران وردپرس وجود دارد که با ایمن‌سازی فایل‌های اصلی، امنیت سایت را به شدت افزایش می‌دهد:

• فایل wp-config.php خود را ایمن کنید: این فایل حاوی اطلاعات حیاتی پایگاه داده شماست. با تغییر سطح دسترسی (Permissions) آن به 400 یا 440، آن را فقط-خواندنی (Read-only) کنید. سطح دسترسی 400 یعنی فقط مالک فایل (شما) می‌تواند آن را بخواند و هیچکس، حتی خود سرور، نمی‌تواند آن را ویرایش کند.

• مرور دایرکتوری را غیرفعال کنید: به طور پیش‌فرض، اگر کسی آدرس یکی از پوشه‌های سایت شما را وارد کند، ممکن است لیستی از تمام فایل‌های درون آن را ببیند. این کار مانع از آن می‌شود که یک مهاجم بتواند به سادگی آدرس yourwebsite.com/wp-content/plugins/ را در مرورگر خود تایپ کرده و یک لیست خرید از آسیب‌پذیری‌های احتمالی شما را ببیند. برای جلوگیری از این کار، کافی است خط کد ساده زیر را به فایل .htaccess خود اضافه کنید: Options -Indexes

این تغییرات ساده به طرز چشمگیری مقاومت وب‌سایت شما را در برابر حملات رایج افزایش می‌دهند.

نتیجه‌گیری

پلاگین‌ها و اکستنشن‌ها ابزارهای فوق‌العاده مفیدی هستند که قدرت سفارشی‌سازی بی‌نظیری را ارائه می‌دهند. اما این قدرت با ریسک‌ها و مسئولیت‌های ذاتی برای کاربر همراه است. از نرم‌افزارهای قدیمی و فراموش‌شده گرفته تا تنظیمات پیش‌فرض ساده، بزرگترین تهدیدها اغلب از جزئیاتی ناشی می‌شوند که به راحتی نادیده گرفته می‌شوند. اقدام ساده‌ی نصب یک پلاگین دیگر فقط به معنای افزودن یک قابلیت نیست؛ بلکه به معنای گرفتن یک تصمیم امنیتی است.